Trái bầu quê nhà bên trời đất khách

____________-

Cả một giàn bầu biết là bao nhiêu bông mà nó chỉ đậu vỏn vẹn một trái . Tức chết đươc. Chiều nào cũng vậy, ở sở về cơm nước xong vợ chồng tôi cứ kéo nhau ra vườn sau để coi trái bầu có lớn chút nào không ? Coi qua coi lại ông Bắc Kỳ nhà tôi nói

- Sao không thấy nó lớn em nhỉ ?Em có tưới nước nhiều không ?

Thiệt tình là ổng săm soi trái bầu còn hơn là tri kỷ lâu ngày chưa gặp mặt . Trái bầu lớn nhanh như vậy mà mắt ổng nó làm sao á. Tức quá tui nói
- Cái ông nầy thủng thẳng nó lớn chứ . Ông làm như trái bầu là cái bong bóng vậy, ông muốn nó lớn như thổi thì bom lên thì nó lớn liền tức thì cho mà coi

Năm nào cũng vậy hai vợ chồng cứ đến tháng ba tuyết vẫn còn đầy ngoài trời là đã lui cui đi Homedepot mua đất về đổ vào mấy cái chậu và gieo hạt để gầy cây con sẵn  , đến đầu tháng 5 khi tuyết đã hết và nắng ấm trở về là  rinh mấy cây bầu con khoảng một gang tay đem ra ngoài vườn cho xuống đất . Trời đã vào tháng năm vậy mà nhiều khi đêm xuống có hôm nhiệt độ bên ngoài xuống độ âm

. Có khi nhớ hai vợ chồng lấy thúng, hoặc căng vải che cho khỏi bị đông lanh. . Hôm nào quên che trời xuông độ âm là kể như tiêu . Gieo gần cả hai ba chục cây  chớ ít ỏi gì đâu. Vậy mà đến hôm nay chỉ còn có hai dây bầu và trên giàn nở biết bao nhiêu bông mà giờ đây lủng lẳng chỉ có một trái bầu lẻ loi trông nó cô độc vô cùng . Qua Cali mấy chuyến thấy giàn bầu của người bạn trái bắt mà mê , ham quá khi về lại Canada ổng nói với tôi

- Hè năm nay  mình trồng bầu nghe em

 Nói đến đây tui biết là ổng nhớ nhà rồi . Có lần ổng kể cho tôi nghe những chuyện quê Bắc ngày còn thơ của ổng . Suốt ngày thằng cu Tý cứ lẩn quẩn bên bà dưới giàn bầu lủng lẳng đầy quả . Có khi nghịch tay Cu Tý bắt ghế trèo lên đẩy hai trái bầu cho đụng vào nhau bị bà bắt xuống và đét cho mấy cái . Dưới giàn bầu Bố treo một cái võng cho Nội . Những buổi trưa Nội hay ôm cháu và ru bằng nhừng câu Ca Dao mà cho tới bây giờ mấy mươi năm qua mà thằng Tý vẫn còn nhớ

- Trồng trầu thì phải khai mương 

Làm trai hai vợ phải thương cho đồng

Mỗi lần Nội. ngân nga mấy câu đó cu tý thấy mắt Mẹ đỏ hoe .Khi đó Tý xà vào lòng Mẹ và hỏi

- Sao Mẹ khóc . Mẹ làm sao ấy...

Ổng cũng nhớ dai dễ sợ . Ổng còn nói có lần thằng Tý thấy Bố nói chuyện với cô nào đó ngoài cổng gần giàn bầu. Ngày ấy còn bé mà Tý cũng thấy là cô ấy đẹp lắm, nhất là đôi mắt của Cô nó buồn làm sao. Thấy Tý cô ấy lầm lũi bỏ đi . Cái trí óc nơn nớt ngày ấy Tý nghĩ chắc là cô đó là nguyên nhân làm Mẹ buồn ...Ôi giàn bầu quê Bắc vẫn còn đó với biết bao kỷ niệm đã theo ông về bên tận trời Nam và cho đến ngày hôm nay bên trời đất khách . Đôi mắt ngấn lệ của Mẹ cái thuở lên 7 , lên 8 của Thằng Tý hôm xưa sao cứ ám ảnh mài tâm hồn ông . Rồi ngày Hiệp định Geneve chia đôi bờ đất nước thằng tý đã theo Bố Mẹ xuôi Nam  , giã từ giàn bầu xưa , giã từ giếng nước, bờ ao giâu tre, con đê làng với vô vàn kỷ niệm cùng chúng bạn , và có đôi lần thằng Tý tự hỏi một mình cái Cô có đôi mắt thật buồn nói chuyện với Bố hôm nào bây giờ ở nơi đâu ?Tý có linh cảm có cái gì đó làm Bố buồn lắm, và cái Cô đó đã làm Mẹ khóc ...

  Thấy tôi mơ mơ màng  màng  như óc mượn hồn . Ổng tưởng tôi không nghe ổng nói lại lần nữa 

- Mình trồng bầu nha ẹm

 Tui khẽ gật đầu và nói

-  Dạ trồng thì trồng . Mà biết trồng có trái không anh ?

Không đợi ổng trả lời tôi tiếp theo 

-Anh làm giàn nha . Muốn trồng bầu thì phải có giàn

 Thế là có job cho ổng làm . Cái nầy là ổng tự nguyện bày ra nên trông ổng xung lắm.Ổng đi cưa cây  cắt gỗ kéo thêm thằng con trai cho có ban. Hai bố con nó hì hục làm chỉ một buổi là xong  . Cái giàn nho nhỏ xinh xinh với những chiếc lá bầu xanh mướt trong vài tuần là đã rợp kín giàn . Những cái hoa đầu tiên làm tôi mừng dể sợ . Chiều nay ngắm nghía trái bầu hồi lâu chừng như khoái chí điều gì đó tui nghe ổng nói
-Có lẽ năm nay mình hên hay sao mà bầu có trái vậy em
Ông Bắc Kỳ tui chặc lưỡi và lầm thầm một mình nghe mà bắt tội nghiệp
Mà chắc là hên thiệt, đúng như lời tôi nói lần nào với ổng mấy năm trước trồng có thấy trái nào đâu . Thấy ra hoa là mừng rồi hoa tàn cũng có thấy ló ra trái bầu nào cả  . Sau nầy tui mới nghe loáng thoáng từ người bạn là trái đậu được là do mình lấy cái bông đực áp vào cái bông cái thì lúc đó trái mới đậu  . Mà làm sao biết bông nào đực , bông nào cái nè trời . Nghe thì nghe tui cũng khỏi có biết đường mà rờ tui hỏng có làm cái gì hết mà tự nhiên ông trời ban cho một trái năm nay . Lại có người mách rằng Bầu thường nở hoa về đêm và kết trái vào nhừng đêm trời có trăng . Lý do là trong đêm trăng sáng các loại côn trùng thường xuất hiện, và bò lại các hoa bầu đực hút nhụy và đem sang các hoa cái . Đó là sự thụ phấn của hoa bầu trong đêm là như vậy . Nghe qua câu chuyện tôi kể  ông Bắc Kỳ của tui cười mím chi ghé vào tai tui nói nhỏ

- Bầu yêu nhau mà cũng romantic dễ sợ chưa em . Yêu nhau dưới trăng tình dễ sợ em nhỉ?

- Cái ông nầy vô duyên chưa , bắt quàng bắt niễng nói chuyện lãng xẹt gì đâu không hà 

Mà có lẽ đúng là như vậy . Hôm nay là ngày 18 mới qua đêm rằm chỉ có 3 ngày tôi mới phát hiện trên giàn bầu trái bầu như đầu đũa mới nhú ra . Thì ra anh chị đã hò hẹn. tình tự đêm trăng vừa qua ? Bầu nó mọc nhanh lắm , mới qua một đêm là cái cuống mới thấy ban chiều sáng dậy đã dài thêm ba bốn tấc

Nhớ  những ngày sau tháng tư năm ấy nhà tôi nghèo lắm . Thời cơ cực của gia đình tôi gắn liền với những trái bầu nơi quê ngoại . Những bữa cơm mà mâm cơm chông chênh mấy miếng bầu luộc và chén tương chấm cùng bát nước luộc bầu để làm canh có dằn thêm chút muối  có lẽ suốt cuộc đời nầy làm sao tôi quên đươc.  Cũng may là có mảnh vườn của Ngoại mà chị em tôi còn có hột cơm, miếng bầu, quả cà  trong những ngày tháng đó . Thịt cá thì không có còn rau cải thì sau khi bỏ hàng cho các vựa xong , những thứ còn lại Ngoại mang xuống nhà cho Mẹ con tôi . . Hết bầu luộc rồi luộc bầu.  Mặc dù trong hoàn cảnh cơ hàn ngày ấy gia đình tôi vẫn còn chút hạnh phúc ấm êm còn sót lại ...

Râu tôm nấu với ruột bầu
Chồng chan vợ húp gật đầu khen ngon

  Nhìn trái bầu lủng lẳng trên giàn chiều nay tôi như tìm được chút hương ngày cũ ... .Tôi thấy lại giàn bầu của Ngoại đã một thời nuôi nấng chị em tôi, và ông Bắc Kỳ của tôi chắc đang thả hồn về giàn bầu một thuở ấu thơ của chàng nơi đất Bắc ngày ấy và chẳng hay chàng có còn nhớ cái cô gì nói chuyện với Bố nơi giàn bầu xưa mà lần nào chàng đã nói cho tôi nghe  chăng ?
Tôi âu yếm  nói với chàng 
- Cái giàn hơi nhỏ Bố a.  Em không giăng võng được ... chắc Bố phải đóng cho em cái giàn khác
Choàng tay qua vai vợ, ổng khẽ nói
- Sắp hết mùa rồi ,  mùa đông sắp sang rồi ,  em không thấy trời chiều đã bắt đầu lạnh đó sao? . Thôi để hè sang năm Bố sẽ làm cái giàn khác cho Mẹ nó tha hồ mà mắc võng đọc thơ . Rồi tự nhiên cao hứng tôi nghe ổng hát nho nhỏ

Quê hương là gì?
quê hương là gì?
Chắc em biết, chắc em biết nên tiếng hát buồn da diết.
Nhớ mẹ già nhớ mẹ già mà nước mắt rưng rưng.
Quê hương là gì, quê hương là gì
thương em quá em ơi.
Nơi kia dù cho em có được bụi bạc hà xanh, một bóng lá me.
Thương em quá em ơi
nơi kia dù cho em có đựơc tô canh chua nhỏ, một mẻ cá kho
để em nhớ về làng quê
đồng xanh xanh lúa mượt cánh cò
Dòng sông sông in bóng một con đò.
Quê hương ta sóng biển vẫn rạt rào,
mẹ vẫn lom khom môi trầu móm mém,
khói bếp bay bay vùng trời kỷ niệm.
Bữa cơm nghèo gạo lức ruộng sâu.
Cá trê nấu với ruột bầu
thương em nên lá sầu đâu đắng hoài
sầu đâu đắng hoài.
Em ơi cá trê nấu với ruột bầu,
thương em nên lá sầu đâu đắng hoài
sầu đâu đắng hoài
Đắng hoài em ơi. 

 Tôi chơi vơi trong từng dòng nhạc mượt mà của Lý Dũng Liêm . Tôi chơi vơi trong tiếng hát của chàng "Cá trê nấu với ruột bầu ,thương em nên lá sầu đâu đắng hoài, sầu đâu đắng hoài , đắng hoài em ơi "...Ôi ! Bên trời Tha Hương nầy vợ chồng tôi cứ chắt chiu ôm ấp từng hình ảnh xưa .Trái bầu lẻ loi kia chiều nay mang  một chút xíu bóng dáng nào của quê nhà  cho vợ chồng tôi nghe lòng  ấm lại. Một cái gì vấn vương mà tôi biết rằng sẽ mãi mãi còn đó bên tôi  trên suốt chặng  đường lưu lạc ...

Winnipeg Hè 2011


Kiên Giang Tiểu Thư